\u017be ksi\u0105\u017cki warto czyta\u0107, nie musz\u0119 chyba Pa\u0144stwa przekonywa\u0107. \u017be z ich czytania wynika wiele pozytywnego, mam wra\u017cenie, \u017ce te\u017c nie. Oszcz\u0119dz\u0119 Pa\u0144stwu wymieniania pozytywnych skutk\u00f3w czytania ksi\u0105\u017cek, bo s\u0105 one dosy\u0107 oczywiste. O jednym jednak wspomn\u0119. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cki pozwalaj\u0105 zrozumie\u0107 drugiego cz\u0142owieka i jego spojrzenie na \u015bwiat; poj\u0105\u0107 motywacje i spos\u00f3b rozumowania, przyswoi\u0107 warto\u015bci, kt\u00f3rymi si\u0119 w \u017cyciu kieruje; odkry\u0107 cz\u0119sto odmienny od powszechnie przyjmowanego punkt widzenia. Dostrzec, \u017ce ma ten drugi cz\u0142owiek powody, przynajmniej z jego perspektywy sensowne, p\u0142yni\u0119cia pod pr\u0105d w jakich\u015b sprawach, nawet je\u015bli sami by\u015bmy pod pr\u0105d tak jak on nie pop\u0142yn\u0119li.<\/p>\n\n\n\n
Za\u0142o\u017cenie, \u017ce dzi\u0119ki ksi\u0105\u017ckom mo\u017cna ludzi zrozumie\u0107 jest za\u0142o\u017ceniem pi\u0119knym. Praktyka pokazuje jednak, \u017ce nie ka\u017cdego da si\u0119 zrozumie\u0107. Niezrozumiali s\u0105 na przyk\u0142ad pisowcy. Jasne, mo\u017cna oczywi\u015bcie czyta\u0107 Powr\u00f3t do Reims jako uniwersaln\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o wykluczeniu, kt\u00f3re powoduje, \u017ce ludzie wykluczeni kieruj\u0105 si\u0119 w \u017cyciu publicznym swoimi resentymentami i rewan\u017cyzmem, ale nie ka\u017cdy pisowiec pochodzi z klasy ludowej; mo\u017cna wr\u0119cz zaryzykowa\u0107 za\u0142o\u017cenie, \u017ce mniejszo\u015b\u0107. Mo\u017cna te\u017c rzecz jasna przebiera\u0107 w ksi\u0105\u017ckach o faszyzmie czy populizmie i weryfikowa\u0107, jak zarysowane w nich ramy teoretyczne przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na polsk\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 polityczn\u0105. Mo\u017cna te\u017c si\u0119gn\u0105\u0107 po jedn\u0105 z wielu ksi\u0105\u017cek dziennikarzy \u015bledczych takich jak Tomasz Pi\u0105tek czy Grzegorz Rzeczkowski, by pozna\u0107 kulisy dzia\u0142ania PiS-u i to, dlaczego jest on bardziej mafi\u0105 ni\u017c parti\u0105. Ale prosz\u0119 z r\u0119k\u0105 na sercu stwierdzi\u0107 przed sob\u0105 samym, czy te i wiele innych ksi\u0105\u017cek pozwalaj\u0105 zrozumie\u0107 pisowc\u00f3w tak naprawd\u0119, w pe\u0142ni, a nie co najwy\u017cej cz\u0105stkowo?<\/p>\n\n\n\n
Niezrozumienie pisowca niezrozumieniu pisowca nier\u00f3wne. O ile nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce kompleksowo pisowca ogarn\u0105\u0107 si\u0119 nie da, o tyle s\u0105 takie pisowc\u00f3w niezrozumienia, kt\u00f3re przy odpowiedniej ekwilibrystyce da si\u0119 przemieni\u0107 w cz\u0105stkowe zrozumienia. Do takich nie nale\u017cy niedawna wypowied\u017a minister rz\u0105du pisowskiego Anny Moskwy. Przynajmniej tak mi si\u0119 pocz\u0105tkowo wydawa\u0142o. Ale po kolei.<\/p>\n\n\n\n
Spytano pani\u0105 minister w Polsacie jak radzi sobie z dro\u017cyzn\u0105. – Robimy zakupy poza sieci\u0105, w lokalnym sklepie, gdzie te ceny si\u0119 nie zmieni\u0142y, za co jeste\u015bmy wdzi\u0119czni lokalnemu dostawcy – odpowiedzia\u0142a pani minister, w okamgnieniu wywo\u0142uj\u0105c burz\u0119. Politycy opozycji, komentatorzy i publicy\u015bci z zazdro\u015bci\u0105 zacz\u0119li wypytywa\u0107 o lokalny sklep, w kt\u00f3rym czas si\u0119 zatrzyma\u0142 i ceny si\u0119 nie zmieni\u0142y. Nie ma co si\u0119 dziwi\u0107, tylko g\u0142upi nie chcia\u0142by zna\u0107 umiejscowienia sklepu b\u0119d\u0105cego ostatnim sprawiedliwym bran\u017cy spo\u017cywczej. Dziwi\u0107 wi\u0119c nie powinno te\u017c to, \u017ce na poszukiwania bia\u0142ego kruka na dyskontowej mapie Polski zacz\u0119\u0142y wysy\u0142a\u0107 swoich reporter\u00f3w najwa\u017cniejsze redakcje og\u00f3lnopolskich medi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Tak po prawdzie nie trzeba by\u0142o Sherlocka Holmesa ani nawet uzdolnionych dziennikarzy Interii, TVN-u, Polsatu czy Wirtualnej Polski, by z ca\u0142ym przekonaniem stwierdzi\u0107, \u017ce pani minister, jak si\u0119 dzi\u015b m\u00f3wi, min\u0119\u0142a si\u0119 z prawd\u0105. Cho\u0107 nie by\u0142o to niezb\u0119dne, dotarli reporterzy do w\u0142a\u015bciciela sklepu, kt\u00f3ry potwierdzi\u0142 przypuszczenia, \u017ce jedyne, w czym pani minister z prawd\u0105 si\u0119 nie min\u0119\u0142a, to fakt, \u017ce robi u niego zakupy. Ale nie samo mini\u0119cie si\u0119 pani minister z prawd\u0105 jest najciekawsze. Pisowcy bowiem mijaj\u0105 si\u0119 z prawd\u0105 codziennie, kwesti\u0105 pozostaje jedynie jak cz\u0119sto. Gdy ju\u017c mijank\u0119 pani minister z prawd\u0105 mamy potwierdzon\u0105, najbardziej ciekawi mnie, co do tej mijanki pani\u0105 minister popchn\u0119\u0142o. Dlaczego? Dlaczego k\u0142ama\u0107, gdy k\u0142amstwo jest mo\u017cliwe do obna\u017cenia od r\u0119ki? Musia\u0142a mie\u0107 pani minister jaki\u015b ukryty cel, pomy\u015bla\u0142em sobie i zacz\u0105\u0142em g\u0142owi\u0107 si\u0119 jaki. Pr\u00f3ba skupienia medi\u00f3w na swojej wypowiedzi w celu odwr\u00f3cenia uwagi od nowej afery czaj\u0105cej si\u0119 za rogiem? Kto wie, ale nowej wielkiej afery nie ma, a codzienne pomniejsze ju\u017c nikogo. Ch\u0119\u0107 wybielenia w\u0142asnego obozu? Mo\u017cliwe, ale \u017ceby a\u017c tak? Nieuwaga, rozkojarzenie? No chyba trudno nieuwag\u0105 czy rozkojarzeniem t\u0142umaczy\u0107 wypowied\u017a w telewizji przed milionami widz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jak Pa\u0144stwo widz\u0105, szeregowa pisowczyni Anna Moskwa zdawa\u0142a mi si\u0119 w swojej pisowsko\u015bci niezrozumia\u0142a. A\u017c mnie w ko\u0144cu ol\u015bni\u0142o gdy natrafi\u0142em na t\u0142ita Adriana Zandberga, kt\u00f3ry jako jedn\u0105 z hipotez wymieni\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce \u201edosz\u0142o do zakrzywienia czasoprzestrzeni\u201d. Eureka! Od razu zwr\u00f3ci\u0142em sw\u00f3j wzrok ku le\u017c\u0105cej obok ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie czytam. Nominowany do tegorocznego mi\u0119dzynarodowego Bookera \u201eSchron przeciwczasowy\u201d Georgija Gospodinowa to klucz dla zrozumienia pani minister.<\/p>\n\n\n\n
Bohaterem ksi\u0105\u017cki Gospodinowa jest Gaustyn, psychiatra geriatryczny, taki Pomys\u0142owy Dobromir, kt\u00f3ry opracowa\u0142 koncepcj\u0119 klinik przesz\u0142o\u015bci, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych pacjenci cierpi\u0105cy na utrat\u0119 pami\u0119ci mogli przenosi\u0107 si\u0119 do wszystkich powojennych dekad XX wieku, a wi\u0119c do czas\u00f3w, o kt\u00f3rych zachowali pami\u0119\u0107 cho\u0107by szcz\u0105tkow\u0105. Budowa\u0142 Gaustyn plac\u00f3wki, nast\u0119pnie na kliniki zacz\u0105\u0142 przeznacza\u0107 ca\u0142e ulice, osiedla, dzielnice i wreszcie miasta. Wszystko obmy\u015bla\u0142 tak, by jak najwierniej przesz\u0142o\u015b\u0107 odtwarza\u0107: samochody, ubrania, zapachy, gazety, alkohol, papierosy, wystroje wn\u0119trz etc. Z czasem jego klientami stawali si\u0119 nie tylko chorzy na Alzheimera, ale wszyscy ci, kt\u00f3rym \u017cycie w skomplikowanej, z\u0142o\u017conej, upiornej i niezrozumia\u0142ej tera\u017aniejszo\u015bci przeszkadza\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Tak jak niezrozumia\u0142a jest dla nas minister Moskwa, tak mo\u017ce na tyle tera\u017aniejszo\u015b\u0107 by\u0142a niezrozumia\u0142a dla niej, \u017ce si\u0119 z niej wymiksowa\u0142a. W \u201eSchronie przeciwczasowym\u201d Gospodinowa Gaustyn klinik przesz\u0142o\u015bci dla pierwszych dw\u00f3ch dekad XXI wieku nie stworzy\u0142. Mam w zwi\u0105zku z tym podejrzenie, \u017ce czmychn\u0119\u0142a minister Moskwa do lat 90. O ile nie umiem sobie lat 90. wyobrazi\u0107, bo jeszcze wtedy nie \u017cy\u0142em, o tyle umiem sobie wyobrazi\u0107 minister Moskw\u0119 \u017cyj\u0105c\u0105 w latach 90., podczas gdy my \u017cyjemy w latach 20. XXI wieku. Nie tylko zreszt\u0105 ona pasuje bardziej do lat 90. ni\u017c 20. Gdyby tak wszyscy pisowcy chcieli uda\u0107 si\u0119 do enklawy imituj\u0105cej inne czasy, opuszczaj\u0105c nasze\u2026<\/p>\n\n\n\n
\u015arednio prawdopodobne wyt\u0142umaczenie sensu wypowiedzi minister Moskwy? C\u00f3\u017c poradz\u0119, \u017ce jedyne, kt\u00f3re zbli\u017ca nas do zrozumienia postaci przedstawionej?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u017be ksi\u0105\u017cki warto czyta\u0107, nie musz\u0119 chyba Pa\u0144stwa przekonywa\u0107. \u017be z ich czytania wynika wiele pozytywnego, mam wra\u017cenie, \u017ce te\u017c nie. Oszcz\u0119dz\u0119 Pa\u0144stwu wymieniania pozytywnych skutk\u00f3w czytania ksi\u0105\u017cek, bo s\u0105 one dosy\u0107 oczywiste. O jednym jednak wspomn\u0119. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cki pozwalaj\u0105 zrozumie\u0107 drugiego cz\u0142owieka i jego spojrzenie na \u015bwiat; poj\u0105\u0107 motywacje i spos\u00f3b rozumowania, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":424,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[330,529,533,530,534,293,535,536,532,537,531],"class_list":["post-427","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-adrian-zandberg","tag-anna-moskwa","tag-didier-eribon","tag-georgi-gospodinow","tag-grzegorz-rzeczkowski","tag-pis","tag-pisowiec","tag-polsat","tag-powrot-do-reims","tag-sherlock-holmes","tag-tomasz-piatek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/427"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":428,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/427\/revisions\/428"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/424"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}