Scena z dzieci\u0144stwa. Mog\u0142em mie\u0107 z dziewi\u0119\u0107, mo\u017ce dziesi\u0119\u0107 lat. Jad\u0119 z ojcem samochodem; leci radio. Nadawane s\u0105 informacje. – Sensacyjne odkrycie naukowc\u00f3w – prezenterka czytaj\u0105ca najnowsze doniesienia ze \u015bwiata zaczyna zach\u0119caj\u0105co. – Najnowsze ustalenia wskazuj\u0105, \u017ce Kuba Rozpruwacz by\u0142 Polakiem. <\/p>\n\n\n\n
Informacje si\u0119 sko\u0144czy\u0142y, aura sensacyjno\u015bci pozosta\u0142a, wi\u0119c pytam: <\/p>\n\n\n\n
– Tata, ale czemu podaj\u0105 to jako informacj\u0119? <\/p>\n\n\n\n
– Bo w\u0142a\u015bnie to odkryli – odpowiada ojciec. <\/p>\n\n\n\n
– Ale ja zawsze wiedzia\u0142em, \u017ce Kuba Rozpruwacz by\u0142 Polakiem – protestuj\u0119. <\/p>\n\n\n\n
– Sk\u0105d wiedzia\u0142e\u015b? – pyta zdziwiony ojciec. <\/p>\n\n\n\n
– Czy to nie oczywiste? Kuba to w ko\u0144cu polskie imi\u0119, rozpruwacz polskie s\u0142owo, zawsze by\u0142o dla mnie oczywiste, \u017ce to by\u0142 Polak.<\/p>\n\n\n\n
Od razu zda\u0142em sobie spraw\u0119, w jak wielkim b\u0142\u0119dzie by\u0142em nie dopuszczaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce Kuba Rozpruwacz to spolszczona wersja pseudonimu. Co by nie m\u00f3wi\u0107, rzeczywi\u015bcie bardziej praktyczne jest m\u00f3wienie Kuba Rozpruwacz ni\u017c Jack the Ripper. Skoro nie chce nam si\u0119 pisa\u0107 Shakespeare, to nie dziwota \u017ce o Rozpruwaczu nie m\u00f3wimy Jack the Ripper; tym bardziej \u017ce poza imieniem z obcego j\u0119zyka musieliby\u015bmy u\u017cywa\u0107 dziwacznego s\u0142owa z obcego j\u0119zyka (dziwacznego z samego faktu, \u017ce pochodzi z obcego j\u0119zyka). Skoro te\u017c nie Cristoforo Colombo, a Krzysztof Kolumb, to tym bardziej Kuba Rozpruwacz brzmi rozs\u0105dnie.<\/p>\n\n\n\n
Na szkolnych lekcjach angielskiego od lat katuje si\u0119 uczni\u00f3w powtarzalnym zadaniem z cyklu \u201ewska\u017c niepasuj\u0105cy element\u201d. Gdybym poprosi\u0142 Pa\u0144stwa o wskazanie jednego z tr\u00f3jki Kuba Rozpruwacz, William Szekspir i Krzysztof Kolumb jako niepasuj\u0105cego pod jakim\u015b wzgl\u0119dem do pozosta\u0142ych, to kt\u00f3rego by Pa\u0144stwo wskazali? Jako \u017ce felieton ten nie jest interakcyjny i nawet je\u015bli odpowiedz\u0105 Pa\u0144stwo na to pytanie w duchu lub pod nosem, to niestety Pa\u0144stwa nie us\u0142ysz\u0119; tote\u017c pozwol\u0119 sobie zgadn\u0105\u0107: w wi\u0119kszo\u015bci wskazaliby Pa\u0144stwo Rozpruwacza, kieruj\u0105c si\u0119 tym, \u017ce, w przeciwie\u0144stwie do Szekspira i Kolumba, znamy jedynie jego pseudonim. Prawid\u0142owa odpowied\u017a to jednak Szekspir. Dlaczego, zapytacie Pa\u0144stwo? Jakiego kryterium nie spe\u0142nia Szekspir? Ot\u00f3\u017c Szekspir, inaczej ni\u017c Rozpruwacz i Kolumb, nigdy nie by\u0142 pos\u0105dzany o bycie Polakiem. Oczywi\u015bcie, mo\u017ce to nie do ko\u0144ca tak, \u017ce nigdy, gdy wygugluj\u0105 Pa\u0144stwo \u201eSzekspir Polak\u201d, odkryj\u0105 Pa\u0144stwo, \u017ce nie dla wszystkich jest oczywiste, \u017ce Szekspir nie by\u0142 Polakiem (w tym samym stopniu co dla mnie by\u0142o oczywiste, \u017ce Rozpruwacz Polakiem by\u0142). Tym niemniej w odr\u00f3\u017cnieniu od Kolumba nikt, poza zadaj\u0105cymi guglowi pytania o polsko\u015b\u0107 Szekspira, u Szekspira polsko\u015bci na serio si\u0119 nie dopatrzy\u0142. <\/p>\n\n\n\n
Cech\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 Rozpruwacza i Kolumba, poza niemo\u017cebn\u0105 potrzeb\u0105 wpisania obu w uniwersum polsko\u015bci, jak gdyby od tego zale\u017ca\u0142a polska racja stanu i przetrwanie polskiej to\u017csamo\u015bci narodowej, jest ich negatywny charakter. Jakby si\u0119 re\u017cyser filmu nie napoci\u0142, protagonist\u00f3w by z nich nie zrobi\u0142, nawet w obliczu przypisanej im z urz\u0119du polsko\u015bci. Jeden dokonywa\u0142 morderstw, drugi dokonywa\u0142 grabie\u017cy i jeszcze liczniejszych morderstw. R\u00f3\u017cnych po\u017c\u0105da si\u0119 przymiot\u00f3w w\u015br\u00f3d swoich rodak\u00f3w, ale w\u0105tpi\u0119, by przez najbardziej zatwardzia\u0142ych patriot\u00f3w po\u017c\u0105dane by\u0142y w\u0142a\u015bnie takie, i to mimo powszechnej fascynacji serialami o seryjnych mordercach czy estymy, jak\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 odkrywcy geograficzni, przyznawana im na lekcjach historii i geografii. <\/p>\n\n\n\n
Polska, jak wiadomo, to kraj ludzi nieskazitelnych i krystalicznych. Teraz to mo\u017ce nie, bo jest cho\u0107by ta nieszcz\u0119sna opozycja, ale tak historycznie rzecz bior\u0105c to jak najbardziej. T\u0119 nieskazitelno\u015b\u0107 i krystaliczno\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa pot\u0119guje jego cierpi\u0119tniczy charakter. Tak jak Polsk\u0119 zniszczono, tak nie zniszczono nikogo, w konkurencji zniszczenia dystansujemy konkurent\u00f3w o kilka d\u0142ugo\u015bci. \u017be jeste\u015bmy najwi\u0119kszymi m\u0119czennikami pod s\u0142o\u0144cem jest jasne jak s\u0142o\u0144ce. \u017be wiecznie chwalimy si\u0119 ca\u0142emu \u015bwiatu tym, jak bardzo jeste\u015bmy poszkodowani, ju\u017c zd\u0105\u017cy\u0142em si\u0119 przyzwyczai\u0107. \u017be w tych snutych opowie\u015bciach zawsze byli\u015bmy ofiarami, nigdy oprawcami, te\u017c. Wobec tego fascynacja domnieman\u0105 polsko\u015bci\u0105 postaci negatywnych nakazuje zada\u0107 pytanie o jej \u017ar\u00f3d\u0142a. Jak si\u0119 ma skleja\u0107 to, \u017ce z jednej strony jeste\u015bmy spo\u0142ecze\u0144stwem z\u0142o\u017conym z samych cierpi\u0105cych \u015bwi\u0119tych, a z drugiej podniecamy si\u0119, \u017ce kto\u015b z\u0142y do szpiku ko\u015bci m\u00f3g\u0142by okaza\u0107 si\u0119 Polakiem? Czy wynika to z potrzeby bycia w centrum uwagi wszech\u015bwiata i okolic? Czy a\u017c tak bardzo uwa\u017camy, \u017ce nie po\u015bwi\u0119ca nam si\u0119 wystarczaj\u0105co uwagi, \u017ce domagamy si\u0119 jej bez patrzenia na koszty? Dzia\u0142aj\u0105c w imi\u0119 zasady: niewa\u017cne jak m\u00f3wi\u0105, byle m\u00f3wili?<\/p>\n\n\n\n
Uczciwie trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce we wzmo\u017ceniu zapisywania obcokrajowc\u00f3w do grona Polak\u00f3w nie zapisujemy jedynie postaci stuprocentowo negatywnych. Gdy wygugluj\u0105 Pa\u0144stwo fraz\u0119 \u201eby\u0142 Polakiem\u201d, wyskoczy Pa\u0144stwu mn\u00f3stwo artyku\u0142\u00f3w, w tytu\u0142ach kt\u00f3rych znajduje si\u0119 poczet nazwisk najr\u00f3\u017cniejszych. Jest Stalin, ale jest te\u017c Fryderyk Nietzsche. Jest Putin, ale jest te\u017c marynarz Popeye. Jest Kolumb, ale jest te\u017c Joe Biden, potomek Mieszka I. Jest Kuba Rozpruwacz, ale jest te\u017c papie\u017c Pius X. Jasne, z tymi papie\u017cami nigdy nie wiadomo, czy traktowa\u0107 ich jako postaci pozytywne czy negatywne, ale pozwol\u0105 Pa\u0144stwo, \u017ce zapisz\u0119 go do grona pozytywnych – czy\u017c nie fajnie bowiem mie\u0107 w swoim arsenale jednego dodatkowego papie\u017ca? <\/p>\n\n\n\n
Proporcje pomi\u0119dzy postaciami negatywnymi a neutralno-pozytywnymi kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 mniej wi\u0119cej 50 na 50. Mam zatem hipotez\u0119, \u017ce to stwierdzanie \u201eby\u0142 Polakiem\u201d jest rodzajem kompensacji. Polacy nie mogli ju\u017c najwyra\u017aniej wytrzyma\u0107, \u017ce proporcje pomi\u0119dzy Polakami dobrymi a Polakami z\u0142ymi wynosi\u0142y 100 do 0. Od tej dobroci mo\u017cna dosta\u0107 w \u0142eb, uznali Polacy. Mo\u017ce wi\u0119c proporcje 50 na 50 transferowanych zza granicy Polak\u00f3w powinny by\u0107 z tego punktu widzenia zrozumia\u0142e? <\/p>\n\n\n\n
\u017bar\u0142oczny headhunting Polak\u00f3w za\u015bwiadcza\u0107 mo\u017ce o jeszcze jednej kompensacji: o ile nie mamy przesz\u0142o\u015bci kolonialnej, o tyle chcemy mie\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 kolonialn\u0105. Warto jednak doceni\u0107, \u017ce porzucaj\u0105c kurczowe trzymanie si\u0119 proporcji 100 do 0 mi\u0119dzy Polakami dobrymi a z\u0142ymi, nie zast\u0119pujemy jej proporcj\u0105 100 do 0 mi\u0119dzy transferami do a transferami z. \u017be jeste\u015bmy nastawieni tylko na te pierwsze, dowodz\u0105 artyku\u0142y \u201eMiko\u0142aj Kopernik nie by\u0142 Polakiem?\u201d. To godne pochwa\u0142y, \u017ce nie chcemy tylko bra\u0107, ale \u017ce jeste\u015bmy gotowi na dzielenie si\u0119 z innymi. Tym niemniej jako chichot losu postrzega\u0142bym fakt, \u017ce ze wszystkich postaci historycznych akurat polsko\u015b\u0107 Kopernika si\u0119 kwestionuje; Kopernika, czyli wybitnego naukowca, kt\u00f3ry swoj\u0105 naukowo\u015bci\u0105 narazi\u0142 si\u0119 ko\u015bcio\u0142owi. Brzmi polsko, prawda? <\/p>\n\n\n\n
PS Felieton ten publikuj\u0119 w Dzie\u0144 Pami\u0119ci Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w pod okupacj\u0105 niemieck\u0105. My\u015bl\u0119 \u017ce warto przy tej okazji przypomnie\u0107 posta\u0107 Rafa\u0142a Lemkina, zamerykanizowanego \u017byda, tw\u00f3rcy poj\u0119cia ludob\u00f3jstwa i konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludob\u00f3jstwa. Rafa\u0142 Lemkin by\u0142 Polakiem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Scena z dzieci\u0144stwa. Mog\u0142em mie\u0107 z dziewi\u0119\u0107, mo\u017ce dziesi\u0119\u0107 lat. Jad\u0119 z ojcem samochodem; leci radio. Nadawane s\u0105 informacje. – Sensacyjne odkrycie naukowc\u00f3w – prezenterka czytaj\u0105ca najnowsze doniesienia ze \u015bwiata zaczyna zach\u0119caj\u0105co. – Najnowsze ustalenia wskazuj\u0105, \u017ce Kuba Rozpruwacz by\u0142 Polakiem. Informacje si\u0119 sko\u0144czy\u0142y, aura sensacyjno\u015bci pozosta\u0142a, wi\u0119c pytam: – Tata, ale czemu podaj\u0105 to […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":399,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[500,497,230,498,495,307,499,494],"class_list":["post-398","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-biden","tag-kolumb","tag-kopernik","tag-kuba-rozpruwacz","tag-pius-x","tag-putin","tag-rafal-lemkin","tag-stalin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=398"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":400,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398\/revisions\/400"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mateuszryczek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}